Ιαπωνία 2011: Ο σεισμός, το τσουνάμι και ο εφιάλτης της Φουκουσίμα(upd14/3)

Στις 11 Μαρτίου 2011, σημειώθηκε σεισμός, στη βορειανατολική Ιαπωνία, μεγέθους 9,0 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Το επίκεντρο του σεισμού ήταν 130 χιλιόμετρα (81 μίλια) ανατολικά του Σεντάι, στο Νησί Χονσού της Ιαπωνίας.
Ο σεισμός συνέβη στις 14:46:23 τοπική ώρα (05:46 UTC) και είχε διάρκεια - ρεκόρ 5 λεπτά. Σύμφωνα με το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης των ΗΠΑ, το υπόκεντρο βρισκόταν σε βάθος 24,4 χμ. (15,2 μίλια).



Το επίσημο όνομα του σεισμού, όπως ανακοίνωσε η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ιαπωνίας ήταν «Ο σεισμός στα ανοιχτά της ακτής του Ειρηνικού στο Τοχόκου το 2011» (The 2011 off the Pacific coast of Tohoku Earthquake).






Ο σεισμός προκάλεσε τσουνάμι σε πολλές περιοχές της χώρας. Το τσουνάμι ξεκίνησε να διαδίδεται στον Ειρηνικό ωκεανό προς όλες τις κατευθύνσεις, αμέσως μετά τον σεισμό. Ως αποτέλεσμα, εκδόθηκαν άμεσα προειδοποιήσεις για τσουνάμι στην Νέα Ζηλανδία, στην Αυστραλία, στη Ρωσία, στο Γκουαχάν, στις Φιλιππίνες, στην Ινδονησία, στη Παπούα Νέα Γουϊνέα, στο Ναουρού, στη Χαβάη, στις Βόρειες Μαριάνες (ΗΠΑ) και στην Ταϊβάν. Ειδικότερα στις ιαπωνικές ακτές, το ύψος του τσουνάμι έφτασε έως και τα 10 μέτρα και συμπαρέσυρε σπίτια, κτίρια και αυτοκίνητα, κατά τόπους έως και 20 χιλιόμετρα μέσα στο εσωτερικό της στεριάς.

Ο σεισμός


Χάρτης με τα επίκεντρα του κύριου σεισμού και των μετασεισμών του


  
Ο κύριος σεισμός σημειώθηκε στο δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, 130 χιλιόμετρα (81 μίλια) ανατολικά της πόλης Σεντάι στο νησί Χονσού. Το επίκεντρό του ήταν 373 χιλιόμετρα (232 μίλια) από το Τόκιο, σύμφωνα με το Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) και το υπόκεντρο σε βάθος 24,4 χμ. (15,2 μίλια). Ο σεισμός συνέβη στις 14:46:23 τοπική ώρα (05:46 UTC). Η μέγιστη επιτάχυνση εδάφους έφτασε τα 2.99 g (29.33 m/s²).

Πριν τον σεισμό της 11ης Μαρτίου, η σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή είχε αυξηθεί. Στις 9 Μαρτίου είχε σημειωθεί σεισμός μεγέθους 7,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, σε απόσταση 40 χιλιομέτρων από το επίκεντρο του σεισμού της 11ης Μαρτίου, ενώ είχαν ακολουθήσει 3 ισχυροί μετασεισμοί άνω των 6 Ρίχτερ την ίδια ημέρα.

Αρχικά ο σεισμός της 11ης Μαρτίου αναφέρθηκε ως μεγέθους 7,9 από την Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS). Το μέγεθος του γρήγορα επαναδιατυπώθηκε ως 8,8 και στη συνέχεια σε 8,9. Οι τελικές εκτιμήσεις υπολόγισαν 9,0 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ. Η διάρκειά του υπολογίστηκε σε 5 λεπτά. Ο σεισμός έγινε αισθητός ως το Πεκίνο, 2.500 χιλιόμετρα δυτικά.

Με βάση την Κλίμακα Σεισμικής Έντασης της Ιαπωνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (JMA), μία κλίμακα για την σεισμική ένταση που χρησιμοποιείται στην Ιαπωνία και την Ταϊβάν, ο σεισμός στην πόλη Κουριχάρα της επαρχίας Μιγιάγκι εκτιμήθηκε ως 7 βαθμούς shindo, το μέγιστο της κλίμακας. Σε 3 άλλες επαρχίες (Φουκοσίμα, Ιμπαράκι και Τοτσίγκι) εκτιμήθηκε ως 6+, στις Ιβάτε, Γκούνμα, Σαϊτάμα και Τσίμπα ως 6-, ενώ στο Τόκιο ως 5+.

Ο σεισμός σημειώθηκε στην περιοχή της Ιαπωνικής Τάφρου, όπου ο Πλάκα του Ειρηνικού βυθίζεται κάτω από την Οχοτσκική Πλάκα. Οι συνηθισμένοι σεισμοί της περιοχής αυτής έφταναν μέγιστο μέγεθος έως και 8 - 8,5 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ και, έτσι, το μέγεθος αυτού του σεισμού ήταν μία έκπληξη για κάποιους σεισμολόγους. Ο συγκεκριμένος σεισμός θεωρείται ο ισχυρότερος σεισμός που έχει σημειωθεί ποτέ στην Ιαπωνία. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ υπολογίζει ότι ήταν ο 5ος μεγαλύτερος σεισμός στον πλανήτη, από την εποχή που ξεκίνησαν οι πρώτες καταγραφές από σεισμογράφους (και μεταγενέστερα από σεισμόμετρα).

Μετασεισμοί και νέοι σεισμοί στην περιοχή

Πολλαπλές μετασεισμικές δονήσεις (τουλάχιστον 200 μετασεισμοί), αναφέρθηκαν μετά την αρχική δόνηση μεγέθους 9,0 Ρίχτερ, στις 14:46 τοπική ώρα. Μία δόνηση με μέγεθος 7,0 βαθμών αναφέρθηκε στις 15:06 τοπική ώρα, μία με 7,4 στις 15:15 τοπική ώρα και μία με 7,2 στις 15:26 τοπική ώρα. Συνολικά 25 από αυτούς έφτασαν μέγεθος πάνω από 6,0 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ, ενώ πάνω από 100 είχαν μέγεθος 4,5 και άνω.

Ένας ξεχωριστός σεισμός μεγέθους 6,7 βαθμών (μέτρηση της Ιαπωνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας) συνέβη στις 03:59 την 12 Μαρτίου τοπική ώρα (11 Μαρτίου 18:59 UTC).Το υπόκεντρο του ήταν στην επαρχεία Νιιγκάτα, σε βάθος 10 χιλιομέτρων (6,2 μίλια).

Στις 23:30 το βράδυ της 7ης Απριλίου 2011 (17:30 ώρα Ελλάδος) σημειώθηκε νέος σεισμός 7,4 βαθμών Ρίχτερ, στην επαρχεία Μιγιάκι στα βορειανατολικά της Ιαπωνίας και το μετεωρολογικό ινστιτούτο της χώρας είχε προειδοποιήσει για κύματα ενός μέτρου, τα οποία αναμενόταν να χτυπήσουν τις ακτές. Το Αμερικανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο ανάφερε ότι ο σεισμός είχε μέγεθος 7,1 βαθμών Ρίχτερ. Ο σεισμός κράτησε για ένα λεπτό, και όπως ανέφερε ο υπεύθυνος του πυρηνικού σταθμού "Φουκοσίμα Ι", ο αντιδραστήρας Νταϊτσί δεν υπέστη βλάβη και ότι οι εργαζομένοι είναι ζωντανοί, χωρίς όμως να ξέρει αν εκκένωσαν τον σταθμό.Το βάθος του σεισμού βρίσκεται στα 25 μίλια, και ο σεισμός έγινε αισθητός κυρίως στις γειτονικές περιοχές. Το ηλεκτρικό ρεύμα στην Ιχινοσέκι κόπηκε, σύμφωνα με το τηλεοπτικό κανάλι NHK, και οι κάτοικοι εκλήθησαν να φύγουν και να μετακινηθούν σε ψηλότερα επίπεδα.

Στις 12 Απριλίου 2011, ξέσπασε νέος μετασεισμός. Σύμφωνα με τη Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ιαπωνίας, ο σεισμός 5,8 βαθμών Ρίχτερ είχε ως επίκεντρο την επαρχία της Φουκοσίμα, όπου βρίσκεται ο πυρηνικός σταθμός, ο οποίος προκάλεσε πυρηνική κρίση στη χώρα. Παρόλο αυτά, δεν ανακοινώθηκε προειδοποίηση για τσουνάμι μετά τον σεισμό. Σύμφωνα με την εταιρεία TEPCO, διαχειρίστρια εταιρεία του πυρηνικού σταθμού Φουκοσίμα, δήλωσε ότι οι εργαζομένοι δεν εκκένωσαν τον χώρο του σταθμού, για να αποτρέψουν «εκτεταμένη πυρηνική καταστροφή». Επίσης ανακοίνωσε ότι ξέσπασε φωτιά στον αντιδραστήρα Νο. 4, και ότι στάλθηκε ειδική μονάδα για την κατάσβεσή της.

Στις 16 Απριλίου, βόρεια της πρωτεύουσας της Ιαπωνίας, Τόκιο, σημειώθηκε νέος σεισμός 5,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Σύμφωνα με το Αμερικανικό Γεωφυσικό Ινστιτούτο USGS δεν υπάρχει κίνδυνος για τσουνάμι. Το επίκεντρο του σεισμού είναι η περιοχή στα νότια της κεντρικής επαρχίας Τοσίτζι, η οποία βρίσκεται 83 χιλιόμετρα βορείως του Τόκιο. Ο σεισμός έγινε στις 05:19 ώρα Ελλάδος. Το βάθος του σεισμού υπολογίζεται από το Αμερικανικό Ινστιτούτο σε 20 χιλιόμετρα και σε 70 χιλιόμετρα σύμφωνα με τη Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ιαπωνίας.

Γεωλογικές και γεωφυσικές επιπτώσεις

Κατά τη διάρκεια του σεισμού καταγράφηκε μετατόπιση του βυθού της θάλασσας, κοντά στο επίκεντρο, κατά 24 μέτρα (79 πόδια), 4 φορές μεγαλύτερη από την προηγούμενη παρόμοια μέτρηση στην Ιαπωνία. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη μετατόπιση μέχρι σήμερα, αλλά πιθανότατα όχι και η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ, καθώς υπολογίζεται πως ο σεισμός της Σουμάτρας το 2004 θα μπορούσε να έχει μετατοπίσει τον βυθό κατά 30 μέτρα.

Η Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία ανακοίνωσε πως από τον σεισμό δημιουργήθηκε ρήγμα μήκους 300 χιλιομέτρων, ενώ ο Μπράιαν Ατγουότερ, επιστήμονας της υπηρεσίας δήλωσε πως «η ενέργεια που απελευθερώθηκε από αυτόν τον σεισμό ισοδυναμεί σχεδόν με την παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας σε διάστημα ενός μήνα».

Δύο μέρες μετά τον σεισμό επαναδραστηριοποιήθηκε το ηφαίστειο Σινμοεντάκε, ύψους 1.420 μέτρων, που βρίσκεται στο νησί Κιούσου, αλλά είναι αβέβαιο αν το συμβάν συνδέεται με τον σεισμό της 11ης Μαρτίου. Το ηφαίστειο είχε ενεργοποιηθεί για πρώτη φορά μετά από 52 χρόνια τον Ιανουάριο, αλλά είχε σχεδόν ηρεμήσει 2 εβδομάδες πριν τον σεισμό. Στις 13 Μαρτίου άρχισε ξανά να εκτοξεύει πέτρες και στάχτη που έφταναν σε ύψος 4.000 μέτρων.

Μείωση της διάρκειας της ώρας

Χάρη στον σεισμό της 11ης Μαρτίου η διάρκεια της 24ώρης ημέρας στην Γη μίκρυνε κατά 1,8 μικροδευτερόλεπτα, σύμφωνα με τον γεωφυσικό Ρίτσαρντ Γκρός από τη Jet Propulsion Laboratory της NASA στην Πασαδένα.


Στην αρχή, ο Γκρος είχε υπολογίσει ότι η διάρκεια της 24ώρης ημέρας στη Γη είχε μίκρυνε κατά 1,6 μικροδευτερόλεπτα, αλλά αργότερα επανεκτίμησε την κατάσταση σε 1,8 μικροδευτερόλεπτα. «Αλλάζοντας την κατανομή της μάζας της Γης, ο σεισμός της Ιαπωνίας ανάγκασε τη Γη να περιστρέφεται πιο γρήγορα και οδήγησε στη μείωση της διάρκειας της ημέρας κατά 1,8 μικροδευτερόλεπτα», δήλωσε και πρόσθεσε ότι είναι δυνατές περισσότερες βελτιώσεις καθώς θα λαμβάνουμε νέες πληροφορίες για τον σεισμό. Ο προηγούμενος μεγάλος σεισμός στη Χιλή (Φεβρουάριος 2010) είχε προκαλέσει τη μείωση της διάρκειας της ημέρας κατά 1,26 μικροδευτερόλεπτα.

Αλλαγές στον άξονα της Γης

Σύμφωνα με αναφορές από το Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας της Ιταλίας, η επίπτωση του σεισμού ήταν τόσο ισχυρή ώστε ο άξονας της Γης μετακινήθηκε κατά 4 ίντσες (περίπου 10 εκατοστά).[29] Μία ξεχωριστή έκθεση από την Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ, δήλωσε ότι το νησί Χονσού, το κύριο νησί της Ιαπωνίας, έχει μετατοπιστεί κατά 2,4 μέτρα προς τα ανατολικά.[30]

Ο Δόκτορας Ντάνιελ ΜακΝάμαρα, σεισμολόγος του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης των ΗΠΑ, δήλωσε στη The Huffington Post ότι η καταστροφή άφησε ένα τεράστιο ρήγμα στον πυθμένα της θάλασσας, 217 μίλια σε μήκος και 50 μίλια σε πλάτος.






Τσουνάμι

Η πλημμύρα στο αεροδρόμιο του Σεντάι.
Καταστροφές στην Ιαπωνία

Ο σεισμός προκάλεσε τσουνάμι σε πολλές περιοχές της χώρας. Το τσουνάμι ξεκίνησε να διαδίδεται στον Ειρηνικό ωκεανό προς όλες τις κατευθύνσεις, αμέσως μετά τον σεισμό. Η προειδοποίηση για τσουνάμι που εκδόθηκε από την Ιαπωνία ήταν η πιο σοβαρή στην κλίμακα προειδοποίησης, υπολογίζοντας ότι το κύμα αυτό αναμένεται να είναι έως 10 μέτρα (33 πόδια) υψηλό.

Το τσουνάμι αποδείχθηκε ασύλληπτα πιο καταστροφικό από τον ίδιο το σεισμό. Συμπαρέσυρε σπίτια, κτίρια, αυτοκίνητα, ακόμα και πλοία, φτάνοντας κατά τόπους έως και 20 χιλιόμετρα μέσα στο εσωτερικό της στεριάς. Το αεροδρόμιο του Σεντάι κυριολεκτικά σαρώθηκε από την πλημμύρα, αναγκάζοντας τους ανθρώπους να καταφύγουν στα άνω επίπεδα του κεντρικού κτιρίου του αερολιμένα για να σωθούν. Η προέλαση του τσουνάμι στην περιοχή του αεροδρομίου μαγνητοσκοπήθηκε από ένα ελικόπτερο του NHK News, παρουσιάζοντας ένα αριθμό αυτοκινήτων στους τοπικούς δρόμους που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από την προσέγγιση των κυμάτων να καταπίνονται από αυτά.










Προειδοποιήσεις σε άλλες χώρες


Το ύψος του τσουνάμι στον Ειρηνικό.
Αμέσως μετά τον σεισμό και την εμφάνιση τσουνάμι στις ιαπωνικές ακτές, εκδόθηκαν αμέσως προειδοποιήσεις για τσουνάμι και εκκενώσεις στις ακτές ολόκληρου του Ειρηνικού σε πάνω από 20 χώρες, συμπεριλαμβανομένων και όλη την ακτογραμμή της Βόρειας και της Νότιας Αμερικής, από την Αλάσκα μέχρι την Χιλή.
Το Κέντρο Προειδοποίησης του Ειρηνικού εξέδωσε δελτίο προειδοποίησης για τη Ρωσία, τις Φιλιππίνες, την Ταϊβάν, τις Μαριάννες Νήσους, το Γκουάμ, τα Νησιά Μάρσαλ, την Ινδονησία, την Παπούα Νέα Γουινέα, το Ναούρου, τη Μικρονησία, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, το Μεξικό, τη Χαβάη και τις ακτές των ΗΠΑ. Ο Ερυθρός Σταυρός εξέφρασε την ανησυχία του ότι τα φονικά κύματα θα ήταν ψηλότερα από ορισμένα νησιά του Ειρηνικού, που κατά συνέπεια κινδύνευαν να καλυφθούν εντελώς από τα νερά. Ευτυχώς όμως, οι φόβοι αυτοί δεν επαληθεύτηκαν.


Χάρτης με τις πρώτες εκτιμήσεις για το πιθανό ύψος του τσουνάμι
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκδόθηκε προειδοποίηση για τσουνάμι για τις παράκτιες περιοχές της Καλιφόρνιας και του Όρεγκον. Η Υπηρεσία Πολιτικής Άμυνας της Χαβάης διέταξε την εκκένωση όλων των παράκτιων περιοχών, συμπεριλαμβανομένης της Χονολουλού. Τα κύματα στη Χαβάη είχαν ύψος ως 1 μέτρο, χωρίς να προκαλέσουν μεγάλες ζημιές, αλλά συνολικά οι μικροζημιές έφτασαν τα 3 εκατομμύρια δολάρια. Τα πρώτα κύματα έφτασαν στην περιοχή των Δυτικών ακτών 12 ώρες μετά τον κύριο σεισμό. Τέσσερις περιοχές στην Καλιφόρνια κηρύχθηκαν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, καθώς τα κύματα προκάλεσαν ζημιές σε λιμάνια και πλεούμενα, ενώ ένας άνθρωπος στην Καλιφόρνια ο οποίος επιχειρούσε να πάρει φωτογραφίες των κυμάτων παρασύρθηκε από αυτά και αργότερα πιστοποιήθηκε ο θάνατός του.
Στο Μεξικό, τα κύματα έφτασαν το μισό μέτρο. Στο Περού, το κύμα έφτασε το 1,5 μέτρο ενώ αναφέρθηκαν καταστροφές στις πόλεις Πουέμπλο Νουέβο ντε Κολάν και Πίσκο
Στη Χιλή, τα κύματα έφτασαν 24 ώρες αργότερα, χωρίς να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές. Το ύψος των κυμάτων στο Νησί του Πάσχα, έφτασε το 1,16 μ. πάνω από το κανονικό επίπεδό τους.
Στην ανατολική Κίνα οι Αρχές προειδοποίησαν τους κατοίκους να απομακρυνθούν από τις παραλίες. Η ακτοφυλακή της Ταϊβάν απομάκρυνε τους κατοίκους της πυκνοκατοικημένης ανατολικής ακτής, καθώς αναμένονταν κύματα ύψους 50 εκατοστών.
Στην Αυστραλία και στην Νέα Ζηλανδία εκδόθηκε αρχικά προειδοποίηση για τσουνάμι, αλλά στη συνέχεια η προειδοποίηση άρθηκε. Παρόμοια κατάσταση συνέβη και στα νησιά Ουόλις, την Φουτούνα και την Νέα Καληδονία. Στην νήσο Γκουάμ ο κόσμος απομακρύνθηκε από τις παραλίες και οι ένοικοι των ξενοδοχείων μεταφέρθηκαν σε δωμάτια υψηλότερων ορόφων, μέχρι την άρση του συναγερμού αργότερα εντός της ημέρας. Ανάλογα μέτρα πάρθηκαν και στις Βόρειες Μαριάνες Νήσους.
Περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από τμήματα της ανατολικής Ρωσίας. Η επιχείρηση εκκένωσης των περιοχών επικεντρώθηκε στην νήσο Σαχαλίνη και στις Νότιες Κουρίλες. Μετά τα πρώτα κύματα που έφτασαν στις ακτές των Φιλιππίνων, τα οποία ήταν μικρού μεγέθους, οι αρχές της χώρας ανέστειλαν και εκεί τον συναγερμό για τσουνάμι. Στην Ινδονησία τα κύματα έφτασαν το ύψος των 10 εκατοστών, χωρίς να προκαλέσουν μεγάλες ζημιές, αλλά στην επαρχία Παπούα ένας άνθρωπος σκοτώθηκε όταν παρασύρθηκε από αυτά.



















 


Τα θύματα
 

Ο προσωρινός καταυλισμός Μινάμι-Γιανόμε στεγάζει τους εκτοπισμένους από τα σπίτια τους κατοίκους σε απόσταση 60 χλμ. από τον πυρηνικό σταθμό Φουκουσίμα-Νταΐτσι

Φουκουσίμα: δύο χρόνια μετά

10/3/2013

Πόσα είναι τελικά τα θύματα; Ακόμη και σήμερα περισσότεροι από 200.000 εκτοπισμένοι ζουν με το στίγμα του «πυρηνικού πρόσφυγα». Ισως είναι πιο βαρύ κι απ’ τη ραδιενέργεια...


Πόσα θα είναι τελικά τα θύματα της ραδιενέργειας από την καταστροφή της Φουκουσίμα; Πόσα ακόμη θα πρέπει να περιμένουμε; Δυο χρόνια πέρασαν από τον σεισμό και τα τσουνάμι που προκάλεσαν τη διαδοχική κατάρρευση των αντιδραστήρων στον πυρηνικό σταθμό Φουκουσίμα-Νταΐτσι. Μόλις την περασμένη εβδομάδα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έδωσε στη δημοσιότητα την πρώτη του Εκθεση Αξιολόγησης των Κινδύνων για την Υγεία από το ατύχημα.

Οι διεθνείς εμπειρογνώμονες που συνέταξαν την έκθεση συμφωνούν: για τον γενικό πληθυσμό εντός και εκτός Ιαπωνίας οι προβλεπόμενοι κίνδυνοι είναι μικροί ενώ δεν αναμένονται παρατηρήσιμες αυξήσεις των ποσοστών καρκίνου σε σχέση με τον ήδη προβλεπόμενο μέσο όρο. «Το να εκτιμήσουμε ποια από τα προβλήματα υγείας που θα εμφανιστούν στο μέλλον σχετίζονται με την ακτινοβολία και ποια όχι είναι δύσκολο» λέει ο δρ Πέτερ Γιάκομπ του Κέντρου Χάιμχολτς στο Μόναχο. Ο ειδικός στους κινδύνους από την ακτινοβολία συμμετείχε στη σύνταξη της έκθεσης. Εκτός από τις πόλεις Ναμίε και Ιτάτε, που επηρεάστηκαν άμεσα, οι κάτοικοι των άλλων περιοχών της Φουκουσίμα δεν εξετέθησαν σε δόσεις ακτινοβολίας υψηλότερες των 10 μιλισίβερτ. «Αυτή είναι σχεδόν η ποσότητα ακτινοβολίας που παίρνει κάποιος όταν κάνει αξονική τομογραφία» λέει ο δρ Γιάκομπ.

Πιο ευαίσθητες οι γυναίκες

Μόνο οι κάτοικοι της Ναμίε και του Ιτάτε θα πρέπει, σύμφωνα με την έκθεση, να περιμένουν μια μικρή αύξηση του κινδύνου καρκίνου. Αυτή διαφέρει ανάλογα με το φύλο. Οι γυναίκες που ήταν νήπια τη στιγμή του ατυχήματος ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μια αύξηση κατά 4% στην εμφάνιση συμπαγών όγκων. «Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχει ένα επιπλέον κρούσμα καρκίνου στα 100 κορίτσια σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους» λέει ο δρ Γιάκομπ. Ωστόσο 29 στα 100 σύμφωνα με τις γενικές προβλέψεις αντιμετωπίζουν κίνδυνο καρκίνου έτσι κι αλλιώς, χωρίς να έχουν εκτεθεί στην ακτινοβολία. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού στις γυναίκες θα αυξηθεί κατά 6%. Ο κίνδυνος καρκίνου του θυρεοειδούς ενδέχεται να αυξηθεί ως και κατά 70% για τις γυναίκες. Ωστόσο, επισημαίνει ο δρ Γιάκομπ, «ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι πολύ σπάνιος». Μόλις το 0,75% των γυναικών αντιμετωπίζουν κίνδυνο εμφάνισης του συγκεκριμένου καρκίνου υπό φυσιολογικές συνθήκες. Το πυρηνικό ατύχημα προσθέτει τώρα ένα 0,5% σε αυτό το ποσοστό.

Οι άνδρες από τις περιοχές που δέχθηκαν την περισσότερη ακτινοβολία, όπως η Ναμίε και το Ιτάτε, θα έχουν ενδεχομένως μια αύξηση του κινδύνου εμφάνισης λευχαιμίας κατά 7%.

Το μεγαλύτερο μερίδιο της έκθεσης στην ακτινοβολία «βάρυνε» τους 23.000 εργάτες που φρόντισαν για την ασφάλεια των ερειπίων του πυρηνικού σταθμού. Το ένα τρίτο από αυτούς δέχθηκε υψηλές δόσεις ραδιενέργειας. «Αν και δεν υπέστησαν μόνιμες βλάβες», λέει ο δρ Γιάκομπ, «ο κίνδυνος να εμφανίσουν καρκίνο του θυρεοειδούς και άλλων ασθενειών σχετικών με τον συγκεκριμένο αδένα έχει αυξηθεί δραματικά». Παρ' όλα αυτά κανείς από τους εργάτες δεν υπέστη οξύ σύνδρομο ακτινοβολίας, γεγονός το οποίο θα είχε οδηγήσει σε θάνατο μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.

Ποια είναι η εικόνα μετά τα αποτελέσματα της έκθεσης του ΠΟΥ; Οι διάφορες προβλέψεις που έχουν γίνει ως τώρα διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Η περιβαλλοντική οργάνωση Global 2000 έχει, για παράδειγμα, προβλέψει 120.000 περιστατικά καρκίνου εξαιτίας της ακτινοβολίας. Από την πλευρά τους, δυο μηχανικοί, ο Τζον Τεν Χέβε και ο Μαρκ Γιάκομπσον του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, υπολόγισαν τον περασμένο Ιούνιο μόλις 2.500 επιπλέον περιστατικά καρκίνου σε όλο τον κόσμο. Οι δυο επιστήμονες εκτιμούν ότι ο αριθμός των θανάτων δεν θα ξεπεράσει τους 1.300. Σε σύγκριση με αυτές τις εκτιμήσεις οι προβλέψεις του ΠΟΥ φαίνονται σχεδόν ανώδυνες. Οι αντιδράσεις των επικριτών δεν θα αργήσουν.

Φόβος, ο μεγαλύτερος εχθρός

Ωστόσο αυτή η διαμάχη για τον αριθμό των μελλοντικών θυμάτων δεν βοηθάει σε τίποτε τους 210.000 πρόσφυγες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή στις 11 Μαρτίου του 2011. Αντιθέτως, επιδεινώνει τον φόβο τους για τον αόρατο, σιωπηλό, άοσμο και άγευστο ραδιενεργό κίνδυνο. Τελικά οι άνθρωποι έχουν να παλέψουν περισσότερο με αυτόν τον φόβο παρά με την ίδια τη ραδιενέργεια. Για να καταλάβει κάποιος τι αναμένεται να συμβεί στους κατοίκους της Φουκουσίμα, βοηθάει να ρίξει μια ματιά πίσω στο Τσερνόμπιλ.

Το ατύχημα του 1988 ήταν πολύ πιο δραματικό από αυτό της Φουκουσίμα. Οι μηχανικοί του Τσερνόμπιλ ήθελαν να δοκιμάσουν έναν καινούργιο ρυθμιστή τάσης. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 26ης Απριλίου όμως το πείραμα απέτυχε. Ο αντιδραστήρας Νο 4 εξερράγη ενώ βρισκόταν σε πλήρη λειτουργία, πυροδοτώντας τη μεγαλύτερη πυρηνική καταστροφή στην Ιστορία. Η ραδιενέργεια εκλυόταν στην ατμόσφαιρα για περισσότερο από 10 ημέρες. Περίπου 200.000 τετ. χλμ. γης μολύνθηκαν, κυρίως στην Ουκρανία, τη Λευκορωσία και τη Ρωσία. Πρόκειται για μια έκταση σχεδόν όση η Βρετανία.

Ακόμη και ελάχιστες ποσότητες ραδιενεργών σωματιδίων μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού. Αυτό όμως που δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ότι μπορούμε να αντεπεξέλθουμε μάλλον καλά σε ένα κάποιο επίπεδο ακτινοβολίας. Ανά πάσα στιγμή και σε κάθε γωνιά της γης διασπώνται και εκλύονται ραδιενεργά σωματίδια - από τα πετρώματα και το έδαφος ή από την κοσμική ακτινοβολία που έρχεται από το Διάστημα. Οι γιατροί χρησιμοποιούν τα ραδιοϊσότοπα για να σώσουν ζωές, όπως με τις θεραπείες ακτινοβολίας κατά του καρκίνου. Στις ανεπτυγμένες χώρες όπως η Γερμανία ο μέσος άνθρωπος εκτίθεται κατά μέσο όρο σε ακτινοβολία 2,1 μιλισίβερτ τον χρόνο. Δυο ακόμη μιλισίβερτ ενδέχεται να προστεθούν σε αυτά για ιατρικούς λόγους, όπως π.χ. αν κάποιος κάνει ακτινογραφία ή αξονική τομογραφία.

Το κατώφλι των 100 μιλισίβερτ

Από τότε που οι επιστήμονες μελετούν τις συνέπειες των ατομικών βομβών που έπεσαν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο έχουν εντοπίσει πότε οι επιπτώσεις από την ακτινοβολία γίνονται αισθητές. Μια μικρή αύξηση στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου υπάρχει όταν η δόση της ακτινοβολίας ξεπεράσει την τιμή των 100 μιλισίβερτ. Στατιστικά, στην περίπτωση αυτή σημειώνεται ένα επιπλέον περιστατικό καρκίνου ανά 100 άτομα στον γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, στα περισσότερα βιομηχανικά κράτη ούτως ή άλλως περίπου 40 στους 100 ανθρώπους εμφανίζουν κακοήθη όγκο. Ετσι, η άμεση σχέση ανάμεσα στον καρκίνο και τη ραδιενέργεια χάνεται κάπου μέσα στα στατιστικά στοιχεία.

Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί κάνουν κυρίως υποθετικές εκτιμήσεις όταν πρόκειται να υπολογίσουν τον πιθανό αριθμό των περιστατικών καρκίνου που μπορεί να εμφανιστούν έπειτα από ένα πυρηνικό ατύχημα. Καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις κινδύνου κάτω από τα 100 μιλισίβερτ, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πόσο επικίνδυνη είναι η χαμηλή δόση ακτινοβολίας με τα υπάρχοντα δεδομένα.

Το «μάθημα» του Τσερνόμπιλ

Στην περίπτωση του Τσερνόμπιλ οι εκτιμήσεις για τους θανάτους από καρκίνο διαφέρουν πολύ μεταξύ τους - κυμαίνονται από τις 10.000 ως τα 1,7 εκατομμύρια. Το πρόβλημα είναι ότι όλες τους είναι σωστές. Απλώς οι υπολογισμοί έχουν γίνει με βάση διαφορετικούς αριθμούς και διαφορετικές υποθέσεις. Πολλές περιβαλλοντικές οργανώσεις, για παράδειγμα, συνήθως υπερτιμούν τον αριθμό των θανάτων εφαρμόζοντας μοντέλα που αγνοούν το όριο των 100 μιλισίβερτ. Η έκθεση της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιπτώσεις της Ατομικής Ακτινοβολίας (UNSCEAR) σχετικά με το Τσερνόμπιλ, η οποία ενημερώνεται διαρκώς, ίσως παρέχει την πιο αξιόπιστη πρόγνωση για τον αριθμό των θυμάτων. Σύμφωνα με αυτήν, οι θάνατοι από καρκίνο λόγω της ακτινοβολίας θα ανέλθουν σε 9.000.

Κατά τον ίδιο τρόπο τα στοιχεία σχετικά με την αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία και των θανάτων μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα είναι κάθε άλλο παρά σαφή. Οι ερευνητές του Στάνφορντ, επί παραδείγματι, χρησιμοποίησαν ένα υπολογιστικό μοντέλο το οποίο έλαβε υπόψη και τιμές ακτινοβολίας που πλησιάζουν εκείνες των φυσικών πηγών. Αλλοιώνει αυτό τα δεδομένα; Τελικά το μόνο στο οποίο μπορούν να βασιστούν οι επιστήμονες είναι οι ορατές επιπτώσεις που παρατηρούνται στις δεκαετίες που ακολουθούν ένα πυρηνικό ατύχημα.

Μετά το Τσερνόμπιλ και ως σήμερα μόνο ο αριθμός των περιπτώσεων καρκίνου του θυρεοειδούς αυξήθηκε αισθητά. Οι επιδημιολόγοι μέτρησαν 6.000 επιπλέον περιπτώσεις λόγω της ακτινοβολίας μεταξύ των περίπου επτά εκατομμυρίων ατόμων που ζούσαν στις πληγείσες περιοχές. Τα περιστατικά αυτά σημειώθηκαν κυρίως στους κατοίκους της Ουκρανίας, της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, και ιδιαίτερα σε όσους τη χρονική στιγμή του ατυχήματος ήταν ακόμη παιδιά ή έφηβοι. Αυτό γιατί εισέπνευσαν ραδιενεργό ιώδιο και ήπιαν μολυσμένο γάλα. Μετά την έκρηξη του αντιδραστήρα πέρασαν αρκετές ημέρες έως ότου οι 116.000 κάτοικοι της περιοχής να μεταφερθούν σταδιακά σε ασφαλές μέρος. Και ήταν ήδη αργά.

Ακόμη και έτσι, οι περιπτώσεις καρκίνου φαίνονται εντυπωσιακά λίγες. Επιπλέον, ο καρκίνος του θυρεοειδούς αντιμετωπίζεται με μεγάλη επιτυχία. Το 90% των ασθενών επιβιώνουν 20 χρόνια μετά την ανίχνευση του όγκου. Η ασθένεια είναι θανάσιμη μόνο για ελάχιστους ανθρώπους.

Ωστόσο ο φόβος απέναντι στη ραδιενέργεια δεν υποχωρεί. Χωρίς αμφιβολία και για έναν επιπλέον λόγο: επειδή η σοβιετική κυβέρνηση έκρυβε για χρόνια μετά το ατύχημα την πραγματική έκταση της καταστροφής. Παρ' όλα αυτά, παρά τις πολυάριθμες έρευνες που διεξήγαγαν, οι διεθνείς εμπειρογνώμονες της UNSCEAR δεν εντόπισαν σαφείς ενδείξεις αύξησης σε άλλους καρκίνους ή άλλες βλάβες που να έχουν προκληθεί από τη ραδιενέργεια.

Ο άνεμος έσωσε ζωές

Στην Ιαπωνία η κατάσταση ήταν διαφορετική από εκείνη στο Τσερνόμπιλ. Στις 11 Μαρτίου του 2011, στις 14.46 τοπική ώρα, σημειώθηκε σεισμική δόνηση μεγέθους 9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, με διάρκεια αρκετών λεπτών. Ηταν ο ισχυρότερος σεισμός που έχει καταγραφεί στην Ιαπωνία και προκάλεσε ρήγματα στο έδαφος σε βάθος ως και επτά μέτρων στις βορειοανατολικές ακτές του Τοχόκου. Μισή ώρα αργότερα αρκετά σεισμικά κύματα έπληξαν τις ακτές. Τα τσουνάμι συμπαρέσυραν σπίτια, αυτοκίνητα και εργοστάσια, φθάνοντας ως και δέκα χιλιόμετρα στο εσωτερικό της στεριάς. Σχεδόν 19.000 άτομα έχασαν τη ζωή τους. Στον πυρηνικό σταθμό Φουκουσίμα-Νταΐτσι ο σεισμός έκοψε την ηλεκτροδότηση. Ενα κύμα πλημμύρισε τις γεννήτριες έκτακτης ανάγκης.

Επί ώρες οι εκτός λειτουργίας αντιδραστήρες παρέμειναν χωρίς ψύξη. Λίγο αργότερα 210.000 άνθρωποι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους. Λιγότερο από μια ημέρα μετά, εκρήξεις από την ανάφλεξη υδρογόνου ανατίναξαν το τσιμεντένιο κέλυφος του πρώτου αντιδραστήρα - δύο ακόμη ακολούθησαν. Μέσα στην καταστροφή οι άνθρωποι στάθηκαν τυχεροί, αφού ο άνεμος έδιωχνε τα ραδιενεργά σωματίδια προς τη θάλασσα. Σχεδόν το 80% της ραδιενέργειας - περίπου το ένα πέμπτο εκείνης που εκλύθηκε από τον αντιδραστήρα Νο 4 του Τσερνόμπιλ - απομακρύνθηκε από τις ακτές. Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ κανένας στην περιοχή δεν εκτέθηκε σε ποσότητα ακτινοβολίας που να αγγίζει τα 100 μιλισίβερτ.


Ο αυτοκινητόδρομος που είναι γνωστός ως η «Γραμμή των φρούτων της Φουκουσίμα» ήταν κάποτε φημισμένος στην περιοχή και όχι μόνο. Σήμερα ο Κατσούτζι και η Χισάκο Ανζάι, ζεύγος φρουτοπαραγωγών, περιμένουν εναγωνίως τους πελάτες στο άλλοτε διάσημο κατάστημά τους

  
Η ραδιενέργεια βλάπτει σοβαρά την ψυχή
Ο καρκίνος μάλλον δεν είναι ο υπ' αριθμόν ένα εχθρός μετά από ένα πυρηνικό ατύχημα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος ίσως τελικά βρίσκεται αλλού. Φωλιάζει στην ψυχή των εκτοπισμένων. Μετά το Τσερνόμπιλ, οι περισσότεροι πρόσφυγες είχαν εγκαταλειφθεί μόνοι με τα προβλήματα και την απόγνωσή τους. Είχαν χάσει τα σπίτια τους και ήταν αναγκασμένοι να ζουν με τον φόβο του καρκίνου. Χιλιάδες από αυτούς εξακολουθούν να υποφέρουν από κατάθλιψη και φοβικές διαταραχές. Πολλοί πνίγουν τον φόβο τους στο αλκοόλ, στο τσιγάρο και στα ναρκωτικά. Η κοινή γνώμη αγνοεί την κατάστασή τους. Και οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί εξακολουθούν να υποτιμούν τις ψυχολογικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει ένα πυρηνικό ατύχημα.

Μεταξύ των 600.000 και πλέον εργατών, στρατιωτών και πυροσβεστών που επί τέσσερα χρόνια προσπαθούσαν να ασφαλίσουν τα ερείπια του Τσερνόμπιλ τα ποσοστά αυτοκτονιών είναι μιάμιση φορά υψηλότερα από ό,τι στον γενικό πληθυσμό.

Ανάλογες θλιβερές ιστορίες αρχίζουν να διαγράφονται στη νομαρχία της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία. Περίπου 90.000 από τους 210.000 εκτοπισμένους απάντησαν σε ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με την ψυχολογική τους κατάσταση. Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά, σχεδόν το 15% των ενηλίκων παρουσιάζουν ακραία συμπτώματα στρες ενώ ένας στους πέντε εμφανίζει συμπτώματα ψυχικού τραύματος. Τα στοιχεία μοιάζουν με εκείνα που προέκυψαν από τις έρευνες που έγιναν στους επιζώντες της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη.

Οι πρόσφυγες που αναζήτησαν και έλαβαν τη βοήθεια ψυχοθεραπευτών μέχρι σήμερα δεν ξεπερνούν τις μερικές εκατοντάδες. Πολλοί μάλιστα δεν θέλουν να υποβληθούν σε ψυχοθεραπεία. Η δυσπιστία απέναντι στην κυβέρνηση και τις δημόσιες υπηρεσίες είναι έντονη. Οι απόψεις έγκυρων ειδικών στην εκτίμηση των κινδύνων δεν ακούγονται καν. Για αυτό ευθύνεται και η Tepco. Η διαχειρίστρια εταιρεία του πυρηνικού σταθμού Φουκουσίμα-Νταΐτσι προσπάθησε να διασκεδάσει τους φόβους με ψευδείς διαβεβαιώσεις σχετικά με την ασφάλεια του σταθμού, συγκεχυμένες δηλώσεις και απόκρυψη στοιχείων.

Αλλά και επιστήμονες, όπως ο ειδικός στην ακτινοβολία Σουνίτσι Γιαμασίτα, δημιούργησαν ανασφάλεια στους ανθρώπους. Ο Γιαμασίτα είναι γνωστός για τις μελέτες του στις επιπτώσεις της ακτινοβολίας μετά το Τσερνόμπιλ και τη ρίψη των ατομικών βομβών στην Ιαπωνία. Λίγο μετά την πρόσφατη πυρηνική καταστροφή στη χώρα του όμως προέβη επανειλημμένως σε δηλώσεις προκλητικές για τους κατοίκους της Φουκουσίμα. Συμβούλευσε, επί παραδείγματι, τους εκτοπισμένους να γελούν περισσότερο καθώς, όπως είπε, οι επιπτώσεις της ακτινοβολίας θα έπλητταν εκείνους που έχουν πεσμένο ηθικό.

Ετσι προσέβαλε τους ανθρώπους που είχαν μόλις χάσει τα σπίτια τους. Αν και ο δρ Γιαμασίτα λέει ότι με αυτόν τον τρόπο ήθελε να δώσει έμφαση στις ψυχολογικές επιπτώσεις του ατυχήματος, οι περισσότεροι δεν τον εμπιστεύονται πια. Πολλοί μάλιστα ζήτησαν την παραίτησή του από τη θέση του επικεφαλής μιας μακροπρόθεσμης μελέτης που έχει ξεκινήσει στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Φουκουσίμα. Το ερευνητικό πρόγραμμα έχει ως στόχο την παροχή ετήσιων ιατρικών εξετάσεων σε όσους θα μπορούσαν να έχουν προσβληθεί από το ατύχημα. Ωστόσο η μελέτη αφορά μόνο την προληπτική παροχή ιατρικής φροντίδας - δεν έχει σχεδιαστεί για την εξέταση των πιθανών μακροπρόθεσμων συνεπειών της ακτινοβολίας.

Ολα αυτά οπωσδήποτε δεν είναι αρκετά για να μετριάσουν τον φόβο απέναντι στη ραδιενέργεια. Η ιαπωνική κυβέρνηση δαπανά 25 εκατομμύρια ευρώ για τη μακροπρόθεσμη μελέτη. Αυτά δεν αρκούν για να καλύψουν την παροχή ψυχολογικής υποστήριξης. Στην πραγματικότητα ήδη οι ιατρικές εξετάσεις απορροφούν σχεδόν τα διπλάσια χρήματα. Το πρόγραμμα χωλαίνει οικονομικά εξ αρχής.

Ηδη πριν από την καταστροφή η ψυχιατρική περίθαλψη στην περιφέρεια Τοχόκου ήταν περιορισμένη. Αυτό δεν φαίνεται να αλλάζει στο άμεσο μέλλον. Οι ειδικοί προτείνουν τη δημιουργία ενός δικτύου ψυχοθεραπευτικών κέντρων για τους κατοίκους της Φουκουσίμα ή ακόμη και τη διοργάνωση ομαδικών ψυχοθεραπειών οι οποίες ενδεχομένως θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να αναπτύξουν μια αίσθηση κοινότητας.

Οι επιζώντες από τον ολέθριο σεισμό και το τσουνάμι της 11ης Μαρτίου του 2011 αρχίζουν να συνέρχονται σιγά-σιγά στην υπόλοιπη Ιαπωνία. Αυτοί δεν έχουν να ζήσουν με την αβεβαιότητα πιθανών επιπτώσεων στην υγεία τους από τη ραδιενέργεια. Αντιθέτως, οι εκτοπισμένοι της Φουκουσίμα θα φέρουν για πάντα το στίγμα του θύματος της ακτινοβολίας. Η μόνη ελπίδα που έχουν είναι κάποιος επιτέλους να ασχοληθεί σοβαρά με την κατάστασή τους.
ΤΟ ΒΗΜΑ



Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ούτε πράσινη, ούτε φθηνή, ούτε ασφαλής





Τέσσερα χρόνια από τη Φουκουσίμα o εφιάλτης συνεχίζεται

11/3/2015

Η αλήθεια είναι ότι το ατύχημα της Φουκουσίμα δεν τελείωσε και ούτε πρόκειται να τελειώσει. Το ραδιενεργό υπόλειμμα (fallout), το οποίο παραμένει τοξικό για εκατοντάδες μέχρι χιλιάδες χρόνια και καλύπτει μεγάλες περιοχές της Ιαπωνίας, δεν πρόκειται ποτέ να καθαριστεί. Θα συνεχίσει να μολύνει τροφές, ανθρώπους και ζώα για πάντα

 Της Μαρίας Αρβανίτη - Σωτηροπούλου*

Η κατάσταση στην Ιαπωνία θυμίζει ελληνική τραγωδία. Οι Γιαπωνέζοι σαν τον Οιδίποδα ήταν καλοπροαίρετοι. Όλα τα χρόνια μετά το τέλος του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου πάσχιζαν να επουλώσουν με ειρηνόφιλες πρακτικές τις χαίνουσες μνήμες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, να ξορκίσουν τις τύψεις τους για τη στυγνή κατοχή που είχαν επιβάλει στους λαούς της Ασίας και να αναπτυχθούν οικονομικά με εργατικότητα και ευσυνειδησία.

Η ύβρις ήταν ότι, αν και τα πρώτα και μοναδικά μέχρι σήμερα θύματα της πυρηνικής βόμβας, όχι μόνο δεν ξόρκισαν τον πειρασμό, αλλά επένδυσαν πάνω του χτίζοντας 55 πυρηνικούς αντιδραστήρες για να θεμελιώσουν την οικονομική τους ανάπτυξη. Όλοι ορκιζόντουσαν στο όνομα της ιαπωνικής υπεροχής στον τομέα της ασφάλειας και της αντισεισμικής προστασίας. Και πραγματικά είναι οι καλύτεροι. Οι ουρανοξύστες στο Τόκιο άντεξαν χωρίς συνέπειες τα πρωτοφανή 9 ρίχτερ του σεισμού. Ακόμη περισσότερο, οι κάτοικοι έδειξαν αξιοθαύμαστη ψυχραιμία και υπευθυνότητα, που βασιζόταν σε εντατική εκπαίδευση και αποδοχή των συχνών για τη χώρα σεισμικών επεισοδίων. Πριν λίγα χρόνια το Κόμπε είχε ισοπεδωθεί από σεισμό και σε λίγους μήνες ξαναχτίστηκε ασφαλέστερο και ωραιότερο.

Ό,τι άντεξε στον σεισμό το σάρωσε το τσουνάμι. Αν ο δυτικός άνθρωπος τρόμαξε στη θέα των καταστροφών στην ΝΑ Ασία, τώρα πανικοβλήθηκε βλέποντας ότι οι οχυρωμένες πόλεις της υπέρτατης τεχνολογικής προόδου είναι το ίδιο ευάλωτες στη μανία της φύσης με τα καλύβια της Ινδονησίας και της Σρι Λάνκα.

***

Τα πυρηνικά εργοστάσια αντιμετωπίστηκαν δυστυχώς σαν κοινά κτήρια και παρατάθηκε η λειτουργία τους πέραν των 30 χρόνων. Όμως ο σεισμός στάθηκε άτεγκτος κριτής των ανθρωπίνων παραβλέψεων. Το τσουνάμι σάρωσε και την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Η Νέμεση για την Ιαπωνία ήταν σκληρή. Ενώ ο ένας αντιδραστήρας του Τσερνομπίλ μοίρασε λίγο πολύ δίκαια τη ραδιενέργεια σε όλο τον πλανήτη, η πυκνοκατοικημένη Ιαπωνία συγκρατεί όλη τη ραδιενέργεια, που προέκυψε από την καταστροφή 4 πυρηνικών αντιδραστήρων.

Οι υπέρμαχοι της πυρηνικής τεχνολογίας ξεσπάθωσαν ξανά και για τρίτη φορά μετά το Τσέρνομπιλ και το Κοζλοντούι προσπάθησαν λυσσαλέα να υποτιμήσουν τον κίνδυνο. Στα δύο χρόνια από το τραγικό ατύχημα στη Φουκουσίμα εμφανίστηκαν κάποιες μελέτες, οι οποίες μιλούσαν για αμελητέες επιπτώσεις, αν και η περιοχή σε ακτίνα 30 χλμ. είναι έρημη, εκκενώθηκαν πάνω από 160.000 άνθρωποι και για όσους παρέμειναν οι ιατρικές συνέπειες είναι σημαντικές.

Από την άλλη πλευρά, ένα τσουνάμι επιστημονικών ανακοινώσεων έρχεται να τεκμηριώσει τις ανησυχητικές μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε ανθρώπους, φυτά και ζώα στην Ιαπωνία.

Επισημαίνεται ότι στη Φουκουσίμα συνεχίζεται η μεγαλύτερη ραδιενεργός ρύπανση του Ειρηνικού ωκεανού και σε μεγάλες περιοχές εδάφους, συμπεριλαμβανομένου του Τόκιο, ενώ οι επιπτώσεις έφθασαν σε απομακρυσμένες περιοχές, περιλαμβανομένης της Αμερικής και της Αυστραλίας.

Καταγράφονται μεταλλάξεις και τερατογενέσεις σε πουλιά, έντομα και φυτά στη ζώνη αποκλεισμού της Φουκουσίμα, που μοιάζουν με κείνες που παρατηρήθηκαν στο Τσέρνομπιλ το 1986, ενώ σε ανθρώπους αναφέρεται μιαν άνευ προηγουμένου αύξηση λευχαιμιών και ανωμαλιών στον θυρεοειδή αδένα, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου κυρίως σε παιδιά που ζουν στην επαρχία της Φουκουσίμα.

Η αλήθεια είναι ότι το ατύχημα της Φουκουσίμα δεν τελείωσε και ούτε πρόκειται να τελειώσει. Το ραδιενεργό υπόλειμμα (fallout), το οποίο παραμένει τοξικό για εκατοντάδες μέχρι χιλιάδες χρόνια και καλύπτει μεγάλες περιοχές της Ιαπωνίας, δεν πρόκειται ποτέ να καθαριστεί. Θα συνεχίσει να μολύνει τροφές, ανθρώπους και ζώα για πάντα.

Παρά τις διαβεβαιώσεις της TEPCO, οι 3 αντιδραστήρες που έχουν λιώσει ολικά δεν πρόκειται ποτέ να μεταφερθούν ή να γίνουν ασφαλείς, λόγω των τεραστίων ποσοτήτων ραδιενέργειας που συνεχίζουν να εκπέμπουν. Η κατάσταση είναι χειρότερη στον αντιδραστήρα 4, ο οποίος έχει τη μεγαλύτερη ζημιά και κινδυνεύει να καταρρεύσει απελευθερώνοντας 100 τόνους εξαιρετικά ραδιενεργού υλικού, που βρίσκεται στην πισίνα ψύξης.

***

Είναι βασικό να θυμόμαστε ότι οι αισθήσεις μας δεν ανιχνεύουν τις βιοιατρικές επιπτώσεις της ραδιενέργειας, η οποία απορροφάται από τα κύτταρα φυτών, ζώων και ανθρώπων.

Ο κίνδυνος από την έκθεση στη ραδιενέργεια είναι ίδιος για κάθε κάτοικο της γης. Δεν υπάρχει χαμηλότερη επιτρεπόμενη τιμή έκθεσης στη ραδιενέργεια. Η ραδιενέργεια στην επιφάνεια του πλανήτη -το μηδενικό δηλαδή σημείο- έχει αυξηθεί μετά τις ατμοσφαιρικές πυρηνικές δοκιμές και ιατρικά η επιτρεπόμενη έκθεση στη ραδιενέργεια είναι το μηδέν.

Οι υπερασπιστές της πυρηνικής τεχνολογίας, ακριβώς όπως έκαναν στο Τσέρνομπιλ, ζητούν να τους επιδείξουμε νεκρούς και φτάνουν μάλιστα στο θράσος να λένε ότι σε σύγκριση με τους νεκρούς από τον σεισμό και το τσουνάμι θα είναι αμελητέοι.

Πράγματι όπως και στο Τσέρνομπιλ, από οξεία έκθεση στη ραδιενέργεια μετράμε (και μάλιστα αποκλειστικά από αναφορές στα ΜΜΕ) μόνο τις δεκάδες εργαζομένων και ήδη έχουν ανακοινωθεί κάποιοι θάνατοι.

Η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού συνεχίζει να μολύνεται αρχικά από τον αέρα μέσω της εισπνοής και του δέρματος και τώρα μέσω της τροφικής αλυσίδας. Αυτοί θα εμφανίσουν όχι άμεσα, αλλά μετά από έτη ή δεκαετίες συνέπειες που αφορούν όχι μόνο τους ίδιους, αλλά και τους απογόνους τους.

Αυτή την ώρα 6.770.000 άνθρωποι παραμένουν σε υψηλά μολυσμένες περιοχές 870 τχμ. πέραν της ζώνης εκκένωσης και εκτίθενται σε υψηλή ραδιενέργεια μέχρι και 200 φορές πάνω του φυσιολογικού υπεδάφους.

Εν τούτοις η μεγαλύτερη απειλή είναι η συνεχιζόμενη εσωτερική έκθεση σε τροφή και νερό ή η εισπνοή ραδιενεργών ισοτόπων. Η μόλυνση ανιχνεύεται σε κάθε είδος φρούτα και λαχανικά και στο κρέας, το ψάρι, τα θαλασσινά, το ρύζι, το τσάι και το νερό, ακόμη και μέσα στο Τόκιο.

Ας σημειωθεί ότι η κατανάλωση μόνο 500 γραμ. μολυσμένων λαχανικών προκαλεί εσωτερική έκθεση 100 φορές μεγαλύτερη από την ετήσια επιτρεπόμενη δόση και 200 φορές μεγαλύτερη για τα παιδιά.

Τα παιδιά απειλούνται περισσότερο επειδή έχουν μεγαλύτερη ραδιοευαισθησία και τα σώματά τους εκτίθενται περισσότερο σε μεγαλύτερη δόση. Η απόφαση να αυξηθούν τα επιτρεπόμενα όρια από το 1 στα 20 mSv/ έτος αυξάνει την έκθεση των παιδιών -ενώ δεν είχαν καν διανεμηθεί προληπτικά ταμπλέτες ιωδίου- οφείλεται για το μεγαλύτερο και από το Τσέρνομπιλ κίνδυνο καρκίνου του θυρεοειδούς λόγω της έκθεσης σε Ι-131 τουλάχιστον κατά 70%.

***

Η Διεθνής Επιτροπή Ραδιολογικής Προστασίας συνιστά ότι για τον γενικό πληθυσμό η μεγαλύτερη δυνατή δόση συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων για ιατρικές δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1 mSv ανά έτος.

Και επειδή οι ιατρικές πράξεις (εξετάσεις ή θεραπείες) προβάλλονται από τη βιομηχανία σαν άλλοθι επισημαίνουμε και τις βλάβες από την ασύνετη χρήση ιατρικών τεχνικών, που εκθέτουν σε αυξημένη ακτινοβολία ασθενείς και κυρίως παιδιά. Τονίζουμε όμως ότι σε τέτοιες περιπτώσεις η έκθεση είναι μετρήσιμη και ελεγχόμενη, σε αντίθεση με την ανεξέλεγκτη ακτινοβόληση, που συμβαίνει σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ως συνέπεια των επιλογών της πυρηνικής βιομηχανίας, σε όλα τα επίπεδα από την εξόρυξη ουρανίου μέχρι τη συχνά ανεξέλεγκτη αποκομιδή πυρηνικών αποβλήτων.

***

Από την ανακάλυψη της ραδιενέργειας άπειρες μελέτες τεκμηρίωσαν τις επιπτώσεις της σε τουλάχιστον τρεις γενιές πειραματοζώων. Και όμως για τους ανθρώπους οι μελέτες στη δεύτερη γενιά των Hibahusha δεν έγιναν ποτέ, ενώ τόσο στο Τσέρνομπιλ και τη Φουκουσίμα όσο και στη χρήση όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου οι σχετικές μελέτες μπλοκάρονται.

Τα περισσότερα κράτη χρησιμοποιούν τα πυρηνικά εργοστάσια σαν προθάλαμο κατασκευής πυρηνικών όπλων. Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ούτε πράσινη, ούτε φθηνή, ούτε ασφαλής. Αυτό επιτέλους το κατάλαβαν κυβερνήσεις όπως της Γερμανίας και της Ιαπωνίας και δεσμεύτηκαν για τον επανασχεδιασμό της ενεργειακής τους πολιτικής. Αντίθετα, η Βρετανία με ανακοίνωση Κάμερον (20-3-2013) εμμένει στην κατεύθυνση των πυρηνικών και η κυβέρνηση Ομπάμα κρατά στάση αναμονής.

Στη γειτονιά μας η Τουρκία με ρωσική τεχνογνωσία συνεχίζει απτόητη τα σχέδια κατασκευής πυρηνικών εργοστασίων στο Ακούγιου και τη Σινώπη, ενώ το 2013 δημοψήφισμα (ευτυχώς άκυρο) στη γειτονική Βουλγαρία απέβη ΥΠΕΡ των πυρηνικών εργοστασίων. Τόσο στην περίπτωση της Βρετανίας όσο και στη Βουλγαρία, το κίνητρο που προτάθηκε ήταν οι νέες θέσεις εργασίας. Έτσι, ενώ αρχικά, με το διαρκώς αυξανόμενο κόστος και τα προβλήματα στην ασφάλεια, είδαμε την κατασκευή νέων πυρηνικών εργοστασίων να φρενάρει, η οικονομική εξαθλίωση φαίνεται ότι ωθεί τους ανθρώπους να διακινδυνεύσουν ακόμη και το μέλλον της ανθρωπότητας για μια θέση στην απασχόληση. Ελπίζουμε η νέα κυβέρνηση να αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή νομοθεσία για να αποτρέψει τη δημιουργία πυρηνικών εργοστασίων στη γειτονιά μας.

Επιμένουμε ότι δεν υπάρχει ασφάλεια στα πυρηνικά. Από την εξόρυξη του ουρανίου, τις πυρηνικές δοκιμές, τις βόμβες, τα ατυχήματα, τα ραδιενεργά απόβλητα και τα όπλα απεμπλουτισμένου ουρανίου όλος ο επικίνδυνος κύκλος των πυρηνικών όπλων και εργοστασίων σε αμφίδρομη σχέση στραγγαλίζει την υγεία του πλανήτη μας.

Καιρός πια να απαιτήσουμε ΤΩΡΑ τον τερματισμό αυτού του παραλογισμού.

 * Η Μαρία Αρβανίτη Σωτηροπούλου είναι πρόεδρος 
της Πανελλήνιας Ιατρικής Εταιρείας κατά της πυρηνικής και βιοχημικής απειλής



SHARE

  • dribbble
  • twitter
  • pinterest
  • behance
  • instagram
    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

**Το tgotn.blogspot.gr έχει ανοιχτά τα σχόλια για τους αναγνώστες της σελίδας για να μπορούν να εκφράζουν τις απόψεις τους για τα θέματα που διαβάζουν. Ωστόσο παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι υβριστικά, να έχουν νόημα, να είναι γραμμένα στην Ελληνική ή την Αγγλική και φυσικά να μην είναι στα greeklish.
**Αυτονόητο είναι το γεγονός ότι τα άρθρα που δημοσιεύονται στο blog δεν αντιπροσωπεύουν πάντα την γνώμη μας.